[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blog-post-سپندارمذگان-روز-عشق":3},{"post":4},{"slug":5,"title":6,"excerpt":7,"category":8,"tags":18,"author_name":19,"published_at":20,"jalali_date":21,"jalali_long":22,"gregorian_date":23,"featured_image_url":24,"reading_minutes":25,"reading_minutes_fa":26,"comments_count":27,"comments_count_fa":28,"is_featured":29,"content_html":30,"featured_image_alt":24,"updated_at":20,"seo":31,"toc":35,"related":58,"prev":84,"next":87},"سپندارمذگان-روز-عشق","سپندارمذگان روز عشق ایرانی است یا جشن زن و زمین؟","سپندارمذگان جشن کهن زمین و زنان است. ۲۹ بهمن است یا ۵ اسفند؟ مژدگیران چیست و «روز عشق» نام کهن این جشن است یا لقبی تازه؟ پاسخ را از منابع بخوان.",{"slug":9,"name":9,"path":10},"سپندارمذگان",[11,14,17],{"slug":12,"name":13},"مناسبت-های-ایرانی","مناسبت‌های ایرانی",{"slug":15,"name":16},"جشن-های-ایرانی","جشن‌های ایرانی",{"slug":9,"name":9},[],"تحریریه یادت بمونه","2026-10-01T20:57:24+00:00","۱۴۰۵\u002F۰۷\u002F۱۰","۱۰ مهر ۱۴۰۵","2026-10-02",null,6,"۶",0,"۰",false,"\u003Cp>سپندارمذگان جشنی کهن برای زمین و زنان است، در روز سپندارمذ از ماه سپندارمذ. امسال ۲۹ بهمن ۱۴۰۵ (پنجشنبه، ۱۸ فوریه ۲۰۲۷) در تقویم time.ir با نام «جشن سپندارمذگان و روز عشق» ثبت شده است [۱]. پس آیا سپندارمذگان روز عشق ایرانی است؟ جواب راستش «کمی بله، کمی نه» است: ابوریحان بیرونی از جشن زنان و بخشش مردان به آنان می‌گوید، اما نام «روز عشق» در منابعی که خواندیم لقبی امروزی به نظر می‌رسد.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"heading-1\">۲۹ بهمن است یا ۵ اسفند؟\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>تقویم time.ir این جشن را در ۲۹ بهمن ثبت کرده است [۱]. همان تقویم ۵ اسفند را «روز بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی و روز مهندس» می‌نامد [۲].\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>دلیل اختلاف از ساختار تقویم می‌آید. در گاه‌شمار زرتشتی هر ماه سی روز است و هر روز نامی دارد (نام سی روز را در \u003Ca href=\"\u002Fblog\u002F%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86\">تقویم ایران باستان\u003C\u002Fa> می‌بینی)؛ جشن سپندارمذگان وقتی است که نام روز و نام ماه یکی شود، یعنی روز پنجم اسفند. اما در تقویم خورشیدی امروز هر یک از شش ماه نخست سی‌ویک روز دارد (\u003Ca href=\"\u002Fblog\u002F%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%85%D8%B3%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA\">تقویم شمسی چیست\u003C\u002Fa> ساختار ماه‌ها را شرح داده). به گزارش time.ir همین تفاوت باعث شده این جشن در تقویم خورشیدی روی ۲۹ بهمن بنشیند؛ بعضی منابع جدید هم تاریخ را شش روز جابه‌جا کرده‌اند [۱]. در بعضی نوشته‌ها هم هنوز ۵ اسفند آمده است.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>سال\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>۲۹ بهمن\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>۵ اسفند\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>۱۴۰۵\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>پنجشنبه (۱۸ فوریه ۲۰۲۷)\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>چهارشنبه (۲۴ فوریه ۲۰۲۷)\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>۱۴۰۶\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>جمعه (۱۸ فوریه ۲۰۲۸)\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>پنجشنبه (۲۴ فوریه ۲۰۲۸)\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>۱۴۰۷\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>شنبه (۱۷ فوریه ۲۰۲۹)\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>جمعه (۲۳ فوریه ۲۰۲۹)\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>هیچ‌کدام تعطیل رسمی نیست. اگر با تقویم‌های رایج هماهنگ باشی، ۲۹ بهمن؛ اگر عدد ۵ برایت مهم است، ۵ اسفند. هر دو روز برای قدردانی خوب‌اند.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"heading-2\">سپندارمذ کیست؟\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>سپندارمذ (اسفندارمذ هم می‌گویند) همان «سپنتهٔ آرمئیتی» اوستایی است، یکی از شش امشاسپند، یاران اهورامزدا در دین زرتشتی. «آرمئیتی» به معنای پارسایی و ارادت است و «سپنته» یعنی پُربرکت و مقدس؛ او را با زمین پیوند می‌دهند [۳].\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>روز پنجم هر ماه و ماه دوازدهم، یعنی اسفند، به او اختصاص دارد. وقتی نام روز و ماه یکی می‌شود، «جشن هم‌نام» برگزار می‌شد؛ بنابراین جشن سپندارمذگان در پنجم ماه دوازدهم بود [۳]. چون سپندارمذ نگهبان زمین است، این جشن فقط جشن زنان نبود: جشن کشاورزان هم شناخته می‌شد و از رسم‌هایش دور کردن حشرات و خزندگان بود [۳].\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"heading-3\">مژدگیران: هدیهٔ مردان به زنان\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>یکی از کهن‌ترین توصیف‌های این رسم، از ابوریحان بیرونی است، حدود سال ۱۰۰۰ میلادی. به نقل ایرانیکا از ترجمهٔ انگلیسی آثارالباقیه، او می‌نویسد که اسفندارمذ نگهبان زمین است و نگهبان زن نیک، پاکدامن و نیکوکاری که شوهرش را دوست دارد. در گذشته این روز جشن ویژهٔ زنان بود و مردان به آنان بخشش‌های فراوان می‌کردند. بیرونی می‌افزاید که این رسم هنوز در اصفهان، ری و چند ناحیهٔ دیگر رایج است و به فارسی «مژدگیران» می‌گویند [۴]. (ایرانیکا این واژه را «مزد گرفتن» ترجمه کرده؛ گاهی «مزدگیران» هم نوشته می‌شود.)\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>بیرونی یک نکتهٔ شنیدنی هم دارد: در این روز مردم کشمش آفتابی و دانهٔ انار می‌خوردند و باور داشتند پادزهر نیش عقرب است [۴].\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>ردپای این رسم در سده‌های اخیر هم ثبت شده. حبیب برجیان در ایرانیکا از جشن «اسبندی» در منطقهٔ کاشان می‌نویسد: شب آخر و روز اول اسفند در گاه‌شمار محلی سی‌روزهٔ کاشان، که برابر ۲۵ بهمن در تقویم رسمی بود. زنان را می‌ستودند، به کشاورزان هدیه می‌دادند، خزندگان را از خانه می‌راندند و خانه‌تکانی می‌کردند. به نظر برجیان رسم‌های اسبندی بسیار شبیه جشن سپندارمذ است و نامش هم شاید شکل کوتاه‌شدهٔ «سپندارمذگان» باشد [۴].\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"heading-4\">واقعاً «روز عشق ایرانی» است؟\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>اول ببین منابع کهن چه می‌گویند. بیرونی از جشن زنان و هدیه‌دادن مردان می‌گوید [۴]. ایرانیکا هم این روز را جشن زنان و کشاورزان توصیف می‌کند [۳]. هیچ‌کدام آن را «روز عشق» نمی‌نامند، آن‌طور که امروز از «روز عشق» می‌فهمیم. البته بیرونی از «زنی که شوهرش را دوست دارد» یاد می‌کند و معنای ریشه‌ای نام سپندارمذ پارسایی و ارادت است؛ اما این هنوز «روز عشق» به معنای امروزی نیست.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>نام «روز عشق ایرانی» از کجا آمده؟ ما نتوانستیم بفهمیم از کی و از کجا. خود time.ir در توضیح این روز می‌گوید سپندارمذگان را «روز عشق ایرانی» نیز خوانده‌اند [۱]. قدیمی‌ترین نمونه‌ای که پیدا کردیم، گزارشی از خبرآنلاین در ۲۵ بهمن ۱۳۸۷ است که سپندارمذگان را پاسخ ایرانی به ولنتاین معرفی می‌کند [۵]. همان گزارش ادعاهایی دارد که منبعی پشتشان نیست و با گفتهٔ بیرونی هم نمی‌خواند، مثل هدیه‌دادن زنان به مردان.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>نتیجه: به نظر می‌رسد «روز عشق» برداشتی تازه از جشنی کهن باشد: در منابع کهنی که خواندیم این نام نیست و قدیمی‌ترین ردپایی که یافتیم از ۱۳۸۷ است. هیچ ایرادی ندارد که امروز آن را روز عشق و قدردانی بنامی؛ فقط بهتر است بدانی این اسم جدید است و آنچه در منابع آمده، بزرگداشت زنان و زمین است.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"heading-5\">رابطه‌اش با ولنتاین چیست؟\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>ولنتاین ۱۴ فوریه است، امسال یکشنبه ۲۵ بهمن ۱۴۰۵، و نام یک (یا چند) شهید مسیحی را دارد؛ ریشه‌اش جداست. ایرانیکا یک هم‌زمانی جالب هم ثبت کرده: جشن اسبندی کاشان در تقویم رسمی روی ۲۵ بهمن (۱۴ فوریه) می‌افتاد و به نوشتهٔ برجیان به ولنتاین شباهت دارد؛ اما او این هم‌زمانی را «تصادف محض» می‌خواند [۴].\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>اگر می‌خواهی بدانی ولنتاین از کجا آمده و چطور روز عشق شد، \u003Ca href=\"\u002Fblog\u002F%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%88%D9%84%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%86\">تاریخچهٔ ولنتاین\u003C\u002Fa> را ببین.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"heading-6\">امروز چطور می‌شود گرامی‌اش داشت؟\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>این‌ها پیشنهاد خودمان‌اند، نه رسم کهن:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>مثل مژدگیران قدیمی، به زنان زندگی‌ات پیامی یا هدیه‌ای بده: مادر، همسر، خواهر، دوست. اگر متن می‌خواهی، \u003Ca href=\"\u002Fblog\u002Ftag\u002F%D9%85%D8%AA%D9%86-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%DA%A9\">متن و پیامک تبریک\u003C\u002Fa> جمع شده است.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>چون سپندارمذ نگهبان زمین است، اگر هوای جایت اجازه می‌دهد یک گلدان یا نهال بکار؛ کار کوچکی که با معنای نامش جور است.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>اگر «روز مادر» را هم می‌پرسی، در time.ir روز مادر ۱۴۰۵ نهم آذر است [۶]؛ \u003Ca href=\"\u002Fblog\u002F%D9%85%D8%AA%D9%86-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1\">متن تبریک روز مادر\u003C\u002Fa> برایش آماده است. تاریخ بقیهٔ مناسبت‌ها را در \u003Ca href=\"\u002Fblog\u002F%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D9%87%D8%A7-1405\">تقویم مناسبت‌های سال ۱۴۰۵\u003C\u002Fa> ببین.\u003C\u002Fp>\n\u003Cblockquote>\n\u003Cp>\u003Cstrong>یادت بمونه:\u003C\u002Fstrong> سپندارمذگان در منابع کهن جشن زنان و زمین است؛ «روز عشق» لقب تازه‌ای است که امروز به آن داده‌ایم. هر دو را می‌شود گرامی داشت، فقط بهتر است فرقشان را بدانی.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fblockquote>\n\u003Ch2 id=\"heading-7\">منابع\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>time.ir. جشن سپندارمذگان و روز عشق (۲۹ بهمن). \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.time.ir\u002Ffa\u002Fevent\u002Flist\u002F0\u002F1405\u002F11\u002F29\" rel=\"noopener nofollow\">https:\u002F\u002Fwww.time.ir\u002Ffa\u002Fevent\u002Flist\u002F0\u002F1405\u002F11\u002F29\u003C\u002Fa> ؛ توضیح مناسبت: \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.time.ir\u002Fevent\u002Fdetail\u002F131\" rel=\"noopener nofollow\">https:\u002F\u002Fwww.time.ir\u002Fevent\u002Fdetail\u002F131\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>time.ir. روز بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی و روز مهندس (۵ اسفند). \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.time.ir\u002Ffa\u002Fevent\u002Flist\u002F0\u002F1405\u002F12\u002F5\" rel=\"noopener nofollow\">https:\u002F\u002Fwww.time.ir\u002Ffa\u002Fevent\u002Flist\u002F0\u002F1405\u002F12\u002F5\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Boyce, M. (1986; updated 2013). Armaiti. \u003Cem>Encyclopaedia Iranica\u003C\u002Fem>, 2(4), 413–415. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Firanicaonline.org\u002Farticles\u002Farmaiti\" rel=\"noopener nofollow\">https:\u002F\u002Firanicaonline.org\u002Farticles\u002Farmaiti\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Borjian, H. (2012). Kashan vi. The Esbandi festival. \u003Cem>Encyclopaedia Iranica\u003C\u002Fem>, 16(1), 29–32. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.iranicaonline.org\u002Farticles\u002Fkashan-vi-the-esbandi-festival\" rel=\"noopener nofollow\">https:\u002F\u002Fwww.iranicaonline.org\u002Farticles\u002Fkashan-vi-the-esbandi-festival\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>خبرآنلاین (۱۳۸۷). ولنتاین از کجا آمد و چرا رشد کرد؟ \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.khabaronline.ir\u002Fnews\u002F3798\" rel=\"noopener nofollow\">https:\u002F\u002Fwww.khabaronline.ir\u002Fnews\u002F3798\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>time.ir. ولادت حضرت فاطمه زهرا (س) و روز مادر (۹ آذر). \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.time.ir\u002Ffa\u002Fevent\u002Flist\u002F0\u002F1405\u002F9\u002F9\" rel=\"noopener nofollow\">https:\u002F\u002Fwww.time.ir\u002Ffa\u002Fevent\u002Flist\u002F0\u002F1405\u002F9\u002F9\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n",{"title":32,"description":33,"canonical":34,"og_image":24},"سپندارمذگان روز عشق ایرانی؛ ۲۹ بهمن یا ۵ اسفند؟","سپندارمذگان روز عشق ایرانی است؟ ببین جشن زمین و زنان در منابع کهن چه بوده، ۲۹ بهمن است یا ۵ اسفند، مژدگیران یعنی چه و «روز عشق» نام کهن است یا لقبی تازه.","https:\u002F\u002Fyadetbemoone.ir\u002Fblog\u002Fسپندارمذگان-روز-عشق",[36,40,43,46,49,52,55],{"level":37,"id":38,"text":39},2,"heading-1","۲۹ بهمن است یا ۵ اسفند؟",{"level":37,"id":41,"text":42},"heading-2","سپندارمذ کیست؟",{"level":37,"id":44,"text":45},"heading-3","مژدگیران: هدیهٔ مردان به زنان",{"level":37,"id":47,"text":48},"heading-4","واقعاً «روز عشق ایرانی» است؟",{"level":37,"id":50,"text":51},"heading-5","رابطه‌اش با ولنتاین چیست؟",{"level":37,"id":53,"text":54},"heading-6","امروز چطور می‌شود گرامی‌اش داشت؟",{"level":37,"id":56,"text":57},"heading-7","منابع",[59,70,77],{"slug":60,"title":61,"excerpt":62,"category":63,"tags":66,"author_name":19,"published_at":67,"jalali_date":21,"jalali_long":22,"gregorian_date":23,"featured_image_url":24,"reading_minutes":68,"reading_minutes_fa":69,"comments_count":27,"comments_count_fa":28,"is_featured":29},"میترا-و-شب-یلدا","میترا و شب یلدا؛ افسانه یا تاریخ؟","آیا شب یلدا تولد میتراست؟ آنچه دانشنامهٔ ایرانیکا و پژوهشگران دربارهٔ میترا، میتراس رومی، ۲۵ دسامبر و نام «یلدا» می‌گویند؛ و آنچه فقط باور رایج است.",{"slug":64,"name":65},"شب-یلدا","شب یلدا",[],"2026-10-01T20:56:44+00:00",7,"۷",{"slug":71,"title":72,"excerpt":73,"category":74,"tags":75,"author_name":19,"published_at":76,"jalali_date":21,"jalali_long":22,"gregorian_date":23,"featured_image_url":24,"reading_minutes":25,"reading_minutes_fa":26,"comments_count":27,"comments_count_fa":28,"is_featured":29},"آداب-و-رسوم-شب-یلدا","آداب و رسوم شب یلدا؛ هندوانه، انار، آجیل و شب‌چره","در شب یلدا چه می‌کنیم و چرا؟ هندوانه، انار و میوهٔ سرخ، آجیل و شب‌چره، قصه و شعر و فال حافظ، هدیه برای عروس و بچه‌ها؛ هر رسم با دلیلی که می‌گویند، جدا از آنچه منبع دارد.",{"slug":64,"name":65},[],"2026-10-01T20:56:38+00:00",{"slug":78,"title":79,"excerpt":80,"category":81,"tags":82,"author_name":19,"published_at":83,"jalali_date":21,"jalali_long":22,"gregorian_date":23,"featured_image_url":24,"reading_minutes":25,"reading_minutes_fa":26,"comments_count":27,"comments_count_fa":28,"is_featured":29},"چرا-شب-یلدا-فال-حافظ-می-گیرند","چرا شب یلدا فال حافظ می‌گیرند؟ ریشه و روش آن","چرا شب یلدا فال حافظ می‌گیریم؟ دلیل‌هایی که منبع دارند، اینکه این رسم را دقیقاً نمی‌شود تاریخ‌گذاری کرد، روش گرفتن فال (نیت، باز کردن دیوان، خواندن) و چند بیت معروف.",{"slug":64,"name":65},[],"2026-10-01T20:56:18+00:00",{"slug":85,"title":86},"تقویم-عبری","تقویم عبری چیست؟ ماه‌ها، سال ۵۷۸۷ و مناسبت‌ها به تاریخ شمسی",{"slug":88,"title":89},"تاریخچه-ولنتاین","تاریخچه ولنتاین؛ از قدیس ولنتاین تا شعر چاسر و ایران"]