[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blog-post-ماه-اسفند":3},{"post":4},{"slug":5,"title":6,"excerpt":7,"category":8,"tags":16,"author_name":20,"published_at":21,"jalali_date":22,"jalali_long":23,"gregorian_date":24,"featured_image_url":25,"reading_minutes":26,"reading_minutes_fa":27,"comments_count":28,"comments_count_fa":29,"is_featured":30,"content_html":31,"featured_image_alt":25,"updated_at":32,"seo":33,"toc":37,"related":51,"prev":78,"next":81},"ماه-اسفند","ماه اسفند؛ نگهبان زمین، سپندارمذگان و پایان زمستان","ماه اسفند دوازدهمین و آخرین ماه سال است؛ نامش یعنی فروتنی مقدس و نگهبان زمین است، میزبان روز مهندس و چهارشنبه‌سوری و دروازهٔ نوروز. معنی نام و جای اسفند در سال، کوتاه و با منبع.",{"slug":9,"name":10,"path":11},"ماه-ها-و-مفاهیم-تقویمی","ماه‌ها و مفاهیم تقویمی",[12,15],{"slug":13,"name":14},"دانستنی-های-تقویم","دانستنی‌های تقویم",{"slug":9,"name":10},[17],{"slug":18,"name":19},"تقویم-شمسی","تقویم شمسی","تحریریه یادت بمونه","2026-10-04T16:30:33+00:00","۱۴۰۵\u002F۰۷\u002F۱۲","۱۲ مهر ۱۴۰۵","2026-10-04",null,3,"۳",0,"۰",false,"\u003Cp>ماه اسفند دوازدهمین و آخرین ماه سال است؛ امسال ۲۹ روز دارد، از ۱ تا ۲۹ اسفند، و ۱ اسفند شنبه است (۲۰ فوریه ۲۰۲۷). نامش در اوستا یعنی «فروتنی و اخلاص مقدس» و نگهبان زمین دانسته می‌شود. اسفند ماهِ تمام شدن است: چلهٔ کوچک در آن تمام می‌شود، چهارشنبه‌سوری در آن است و نوروز درست بعدش می‌آید. اگر می‌خواهی بدانی «اسفند» یعنی چه و این ماه آخر سال چه آیین‌هایی دارد، این شناسنامهٔ کوتاه برای توست.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"heading-1\">«اسفند» یعنی چه؟\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>«اسفند» شکل امروزِ نام اوستایی Spənta Ārmaiti (سْپِنْتَه آرْمَئیتی) است؛ در فارسی میانه Spandārmad (سْپَنْدارْمَذ) می‌شد و به فارسی امروز «اسفند» رسید [۱]. «اسپنتا» یعنی مقدس و پربار، و «آرمئیتی» خویشاوند واژه‌ای ودایی به معنی اخلاص و فروتنی است؛ پس نام این ماه یعنی «ماه فروتنیِ مقدس» [۱].\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>اسپندارمذ در سنت زرتشتی یکی از شش امشاسپند (پشتیبانان بزرگ آفرینش در سنت زرتشتی) است و نگهبان زمین دانسته می‌شود؛ همان‌طور که زمین می‌زاید و می‌پرورد، او هم پشتیبان زنان دانسته می‌شد [۱]. در متن‌های پهلوی آمده که هر که می‌خواهد اسپندارمذ را خشنود کند، باید زمین و زنِ درستکار را شاد کند [۱]. پیشینهٔ نام ماه‌ها و روزها را در \u003Ca href=\"\u002Fblog\u002F%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86\">تقویم ایران باستان\u003C\u002Fa> ببین.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"heading-2\">اسفند در سال کجاست؟\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>اسفند ماه دوازدهم است: یازده ماه رفته و سال همین‌جا تمام می‌شود. تنها ماهی است که طولش ثابت نیست: در سال عادی ۲۹ روز و در سال کبیسه ۳۰ روز دارد؛ امسال ۲۹ روزه است و ۲۹ اسفند شنبه می‌افتد (۲۰ مارس ۲۰۲۷). در تقویم میلادی اسفند تقریباً از ۲۰ فوریه تا ۲۰ مارس می‌افتد.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>در تقویم سنتی، اسفند ادامه و پایان «چلهٔ کوچک» است؛ چله‌ای که از ۱۱ بهمن شروع شده بود و تا آخر اسفند می‌ماند [۲]. پس اسفند همان روزهایی است که هوا هنوز سرد است ولی زمین دارد نفس تازه می‌کند؛ همان که قدیمی‌ها می‌گفتند زمستان دارد وسایلش را جمع می‌کند.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"heading-3\">آیین‌های اسفند؛ از جشن زنان تا چهارشنبه‌سوری\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>مهم‌ترین پیوند اسفند با جشن‌ها، جشن هم‌نامی خودش است: وقتی در گاه‌شمار قدیم نام روز و نام ماه یکی می‌شد، جشن می‌گرفتند و جشن اسفند، روز پنجم اسفند، جشن اسپندارمذ بود؛ جشنی که هم جشن زنان بود و هم جشن کشاورزان و برزیگران [۱]. ابوریحان بیرونی می‌نویسد این روز جشن ویژهٔ زنان بود و مردان به آنان هدیه می‌دادند؛ و در همین روز دختران همسر خود را برمی‌گزیدند [۱].\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>همین جشن است که امروز «سپندارمذگان» می‌نامیم؛ ماجرای «۲۹ بهمن یا ۵ اسفند» و اینکه «روز عشق» لقب کهن است یا تازه را در \u003Ca href=\"\u002Fblog\u002F%D8%B3%D9%BE%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%85%D8%B0%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B9%D8%B4%D9%82\">سپندارمذگان روز عشق\u003C\u002Fa> بخوان. و ۵ اسفند در تقویم رسمی امروز نام دیگری دارد: چهارشنبه ۵ اسفند روز مهندس است (بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی) [۳].\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>آخرین سه‌شنبه‌شب سال هم در اسفند است: چهارشنبه‌سوری، جشن آتشِ خداحافظی با زمستان، که صفحهٔ جداگانه‌اش هنوز نوشته نشده و فعلاً همین‌قدر بدان که شبِ پریدن از روی آتش و فال و دورهمی است. فردای زمستان هم نوروز است، اول فروردین؛ ساختار ماه‌های خورشیدی را در \u003Ca href=\"\u002Fblog\u002F%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%85%D8%B3%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA\">تقویم شمسی چیست\u003C\u002Fa> بخوان و بقیهٔ ماه‌ها را در \u003Ca href=\"\u002Fblog\u002Ftag\u002F%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%85%D8%B3%DB%8C\">تقویم شمسی\u003C\u002Fa> پیدا می‌کنی.\u003C\u002Fp>\n\u003Cblockquote>\n\u003Cp>\u003Cstrong>یادت بمونه:\u003C\u002Fstrong> اسفند ماهِ جمع‌بندی است؛ اگر قولی به کسی داده‌ای یا دیداری عقب افتاده، همین ماه آخر سال وقتش است، قبل از اینکه نوروز و شلوغی‌اش برسد.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fblockquote>\n\u003Ch2 id=\"heading-4\">منابع\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>Boyce, M. (1986). ARMAITI. \u003Cem>Encyclopaedia Iranica, II\u003C\u002Fem>(4), 413–415. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.iranicaonline.org\u002Farticles\u002Farmaiti\" rel=\"noopener nofollow\">https:\u002F\u002Fwww.iranicaonline.org\u002Farticles\u002Farmaiti\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Krasnowolska, A. (2009). SADA FESTIVAL. \u003Cem>Encyclopaedia Iranica\u003C\u002Fem>. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.iranicaonline.org\u002Farticles\u002Fsada-festival\" rel=\"noopener nofollow\">https:\u002F\u002Fwww.iranicaonline.org\u002Farticles\u002Fsada-festival\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>time.ir. روز بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی و روز مهندس (۵ اسفند ۱۴۰۵). \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.time.ir\u002Ffa\u002Fevent\u002Flist\u002F0\u002F1405\u002F12\u002F5\" rel=\"noopener nofollow\">https:\u002F\u002Fwww.time.ir\u002Ffa\u002Fevent\u002Flist\u002F0\u002F1405\u002F12\u002F5\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n","2026-10-04T17:21:00+00:00",{"title":34,"description":35,"canonical":36,"og_image":25},"ماه اسفند؛ معنی نام، آیین‌ها و پایان زمستان","ماه اسفند چرا اسفند نام گرفت؟ از نگهبان زمین و جشن زنان تا روز مهندس، چهارشنبه‌سوری و نوروز؛ شناسنامهٔ کامل دوازدهمین ماه سال.","https:\u002F\u002Fyadetbemoone.ir\u002Fblog\u002Fماه-اسفند",[38,42,45,48],{"level":39,"id":40,"text":41},2,"heading-1","«اسفند» یعنی چه؟",{"level":39,"id":43,"text":44},"heading-2","اسفند در سال کجاست؟",{"level":39,"id":46,"text":47},"heading-3","آیین‌های اسفند؛ از جشن زنان تا چهارشنبه‌سوری",{"level":39,"id":49,"text":50},"heading-4","منابع",[52,62,70],{"slug":53,"title":54,"excerpt":55,"category":56,"tags":57,"author_name":20,"published_at":59,"jalali_date":22,"jalali_long":23,"gregorian_date":24,"featured_image_url":25,"reading_minutes":60,"reading_minutes_fa":61,"comments_count":28,"comments_count_fa":29,"is_featured":30},"ماه-آذر","ماه آذر؛ ماه آتش و شب یلدا","آذر نهمین ماه سال و واپسین ماه پاییز است و نامش یعنی «آتش»؛ نامی که از اوستا تا امروز رسیده است. این‌جا می‌خوانی آذر یعنی چه، در سال کجا می‌ایستد و با آذر جشن و شب یلدا چه نسبتی دارد.",{"slug":9,"name":10},[58],{"slug":18,"name":19},"2026-10-04T16:35:23+00:00",5,"۵",{"slug":63,"title":64,"excerpt":65,"category":66,"tags":67,"author_name":20,"published_at":69,"jalali_date":22,"jalali_long":23,"gregorian_date":24,"featured_image_url":25,"reading_minutes":60,"reading_minutes_fa":61,"comments_count":28,"comments_count_fa":29,"is_featured":30},"ماه-آبان","ماه آبان؛ ماه آب‌ها و جشن آبانگان","آبان هشتمین ماه سال و دومین ماه پاییز است و نامش یعنی «آب‌ها»؛ نامی که با آناهیتا، ایزدبانوی آب‌ها، گره خورده است. این‌جا می‌خوانی آبان یعنی چه، در سال کجا می‌ایستد و جشن آبانگان چه آیینی دارد.",{"slug":9,"name":10},[68],{"slug":18,"name":19},"2026-10-04T16:35:12+00:00",{"slug":71,"title":72,"excerpt":73,"category":74,"tags":75,"author_name":20,"published_at":77,"jalali_date":22,"jalali_long":23,"gregorian_date":24,"featured_image_url":25,"reading_minutes":60,"reading_minutes_fa":61,"comments_count":28,"comments_count_fa":29,"is_featured":30},"ماه-مهر","ماه مهر؛ از ایزد پیمان تا جشن مهرگان","مهر هفتمین ماه سال و نخستین ماه پاییز است و نامش از ایزد پیمان و روشنایی در باورهای کهن ایرانی می‌آید. این‌جا می‌خوانی مهر یعنی چه، این ماه در سال کجا می‌ایستد و جشن مهرگان چه داستانی دارد.",{"slug":9,"name":10},[76],{"slug":18,"name":19},"2026-10-04T16:34:53+00:00",{"slug":79,"title":80},"ماه-بهمن","ماه بهمن؛ اندیشهٔ نیک، جشن سده و بهمنگان",{"slug":82,"title":83},"ماه-فروردین","ماه فروردین؛ ماه فروهر‌ها، فروردینگان و نوروز"]