ماه دی؛ از ایزد آفریننده تا چلهٔ بزرگ زمستان
ماه دی دهمین ماه سال و نخستین ماه زمستان است؛ نامش یعنی آفریننده، با چلهٔ بزرگ شروع میشود و یلدا را تازه پشت سر گذاشته. معنی نام، جای دی در سال و آیینهایش، کوتاه و با منبع.
تقویم مناسبتها و تعطیلات، انواع تقویم، نام ماهها و هر آنچه دربارهٔ زمان و تاریخها باید بدانی.
۲۳ نوشته
ماه دی دهمین ماه سال و نخستین ماه زمستان است؛ نامش یعنی آفریننده، با چلهٔ بزرگ شروع میشود و یلدا را تازه پشت سر گذاشته. معنی نام، جای دی در سال و آیینهایش، کوتاه و با منبع.
مناسبتهای میلادی و روزهای جهانی، ماه به ماه در یک نگاه: از ولنتاین و روز جهانی زن تا هالووین و کریسمس؛ هر کدام با تاریخ میلادی، معادل شمسی و یک توضیح کوتاه.
فهرست کامل مناسبتهای قمری از محرم تا ذیالحجه با تاریخ قمری هر مناسبت و توضیح کوتاه: تاسوعا و عاشورا، اربعین، ولادت پیامبر، روز مادر و روز پدر، مبعث، نیمه شعبان، شبهای قدر، عید فطر، عید قربان و عید غدیر؛ بهعلاوهٔ اینکه چرا تاریخ شمسیشان هر سال جابهجا میشود.
فهرست کامل مناسبتهای تقویم شمسی از فروردین تا اسفند؛ هر مناسبت با تاریخ ثابت و توضیح کوتاه، از نوروز و روز معلم تا شب یلدا و سپندارمذگان.
تقویم عبری (تقویم یهودی) قمریخورشیدی است: ماههایش با ماه نو شروع میشود، هر ۱۹ سال هفت ماه کبیسه میگیرد، سالها را از آفرینش میشمارد و هر روزش از غروب آغاز میشود. ماهها و مناسبتهای بزرگ را با تاریخ شمسی ببین.
ایران پیش از اسلام فقط یک تقویم نداشت: تقویم هخامنشی با ماههایی به نام کار و فصل، تقویم زرتشتی با سی روز نامدار و پنج روز اضافه، سالشماری یزدگردی و در پایان تقویم جلالی. آنچه میدانیم و آنچه محل بحث است.
تقویم چینی قمریخورشیدی است: ماههایش با ماه آسمان شمرده میشود و ماه کبیسه سال را با فصلها هماهنگ میکند. دوازده حیوان، چرخهٔ ۶۰ ساله و قاعدهٔ سال نو را بخوان؛ و بدان «تقویم چینی تعیین جنسیت» چه ربطی به آن دارد.
تقویم میلادی (گریگوری) تقویم رایج بیشتر جهان است. ریشهاش به رومیان و ژولیوس سزار میرسد و در ۱۵۸۲ اصلاح شد؛ ماهها، سال کبیسه، مبدأ سالشماری و فرقش با تقویم شمسی و قمری را بخوان.
تقویم هجری قمری بر گردش ماه بنا شده و سالش ۳۵۴ یا ۳۵۵ روز است. از مبدأ هجرت و ماههای ۲۹ و ۳۰ روزه تا اینکه چرا مناسبتهایش در فصلها میچرخند و آغاز ماه با رؤیت هلال یا محاسبه تعیین میشود.
چرا نوروز گاهی ۲۰ مارس است و گاهی ۲۱؟ تقویم شمسی ایران از ملکشاه و خیام تا قانون ۱۳۰۴؛ طول ماهها، لحظهٔ تحویل سال و اینکه سال کبیسه را چه کسی و چگونه تعیین میکند.
همهٔ روزهای مهم ۱۴۰۵ در یک صفحه: تاریخ شمسی، روز هفته و نوع تقویم از روز مادر و شب یلدا تا روز پدر، ولنتاین و نوروز؛ با راهنمای فراموشنکردن.